Mit dem erstmals verliehenen Preis zeichnet die Denkmalpflege des Kantons Bern eine Bauherrschaft aus, die in Zusammenarbeit mit der Fachstelle ein – auf den ersten Blick – unspektakuläres Baudenkmal sorgfältig restauriert und weiterentwickelt hat. Der Preis ging nach Mauss in Mühleberg, dort haben Franziska und Philipp Zingg das einstige Dorfschulhaus restauriert und umgenutzt, um selber darin als vierköpfige Familie zu leben. Der Berner Autor Beat Sterchi hat Mauss besucht und den Text darüber an der Preisverleihung vorgelesen.
Ds Dorf von Beat Sterchi
Ig ha mir für die Priisübergab iidsleite, drü Sache vorgnoh:
Zersch hanni mau wöuä usefinge, wo das prämierte Objekt überhoupt schteit.
Oder wüsse auii, wo Mauss isch?
U wie das dert äso usgseht, rund um das reschtourierte Schueuhuus ume?
Ig has nid gwüsst.
Chunnt me vo Auelüfte, de chunnt me emene schöne Waudrand vrby, me gseht zum Jura übere, me ghört Vögu, ä Chräye u no ne Chräye u uf dr Schtrass gseht me e haube Rägewurm, när chunnt e Ryseschturzheum uf emne Töffli drhär, wo chly stinkt, när ghört me es Propäuerflugi, wyter obe än FA-18, när chöme zwöi Meitschi, wo lache uf ihrne Velo, när ghört me nä Chue un es Outo u när chunt en eutere Ma, äuä e Puur, i grüene Latzhose u mene wysse Bart. Dä seit eim, wie me Mauss usschpricht. Mo mou! Mauss nid Muuss oder öppis ä so.
När chunnt es Bschüttfass, me gseht Ross un ä Hydrant u itz ghört me ds Glöggele u när ds Brüelle vomene schturme Chaub, när en Outotür, ä Hung und es Ching, wo rüeft: Es tuet nüm rägne. Itz en angeri Outotür, e chlyne Böss vo dr Gmeind fahrt vrbi und Vögu hie u Vögu dertänne u itz ghört me o ne Brunne u wyder es Ching u wyder es Chaub, me gseht Böim, äuä Öpfubböim, wo schneewys blüehje, es het Söiblueme überau, ufemene Velo chunnt es Modi, wo nid grüesst, när ä Puur ufemene Traktor, wo grüesst, ufemene Schiud schtöh d Öffnigszyte vom Dorflade u vormene Gartemürli gruppe blaui u gäubi Schtifmüetterli. Wyter unger het’s ä Garage, dert luegt dr Buuch u d Bei vomene Ma i rote Hose ungeremene Toyota füre.
Wyter obe es grosses Fuettersilo: wyene Chiuchturm über de Decher u obe druff ä Schwyzwerfahne! Dr Schtärne het hüt zwar zue, aber ä Giu mit blaue Hose uf emene Velo seyt: Grüessech! Usemene Radio ghört me Nachrichte, u wyder Ching, itz uf Trottinet u es Outo, wo chunnt u eis wo geit, ä Mäuchmaschine, vo irgendwohär ä Göiss, u när Schaaf mit Glöggli, veie chly viu Schaaf mit Glöggli, schöni auti Hüser, schöni nöii Hüser, Holunder, wo blüeit und en eutere Herr, wo es Gartetöri hinger sech zuetuet, grüesst u ganz gärn no chly blybt schta für öppis ä chly ds rede. Das isch Mauss!
Es isch schön ds Mauss!
Ds Schueuhuus
U ds prämierte Schueuhuus? Dir kennets vo de Biuder.
Es schöns Schueuhuus, aber es isch gar nid so aut. Ds würklech aute Schueuhuus isch hingedran, das isch nämlech no lang ä Sattlerei gsy, het dä Ma em Gartetöri gwüsst.
Das umgnutzte Huus isch inne sicher schön. O das gseth me uf de Biuder. Ig schteue mirs vor, aus so ne Art Loft us Klassezimmer, wo mir sicher o würd gfaue, aber das isch itz de Bewohner ihres private Rych, blybe mr dusse bym Blick vo usse, da schteit das Huus ja o i üsere Wäut u geit is drum o öppis a.
Teil vom Härzschtück vom Dorf
Es isch zmitts im Dorf, vorne dran isch d Hautschteu vom Poschtouto u grad näbedran, iizuunet, wie sechs ghört: dr Fürweier. Chly wyter unger schteit imene Schopf no es schöns nöis Führwehrouto, aber dä Fürweier vor däm Schueuhuus u die Poschihautschteu grad näbedran, das isch villech scho so öppis wiene Teil vom Härz vo üsere Kultur u üsere Gschicht. Fürweier, Poschi und Schuehuus, das si soziali Iirichtige, wo so mene chlyne Dorf äs Zentrum, en Identität un e Aschluss a d Wäut hei gäh u gäbe.
Dass me settegi chlyni, eigentlich unschpektakuläri Zämmehäng vrsuecht ds schütze u se pflegt, dass me ne wie hie, dür nä reschpäktvouii Umnutzig ihri Geschicht u ihri Bedütig laht, das cha ja i üsere schnäuläbige, vo Mode prägte Zyt, nume sinnvou si. Das isch gar ke Frag.
Es het ds Mauss o no es Huus, wo äue isch boue worde, wos no ke Dänkmaupfleg het gäh. Chly schreg u chly roserot schteits fasch chly wiene chlyne Witz pseudomodern zwüsche de währschafte Burehüser in. Das isch haut passiert.
Eigentlech nid schlimm, villech fasch luschtig.
Es wird profilet
Nid so luschtig hanni öppis angers gfunge.
U itz chumeni zum zwöite, wonig mr ha vorgnoh:
Ig ha mr gseit, we mr hiä scho öpper wott zuelose, de wott ig o no öppis säge, wo wichtig isch. Öppis, wo me viellech weiss, aber gäng wyder vrgisst, öppis wo me villech nid gärn ghört, aber wo wahr isch.
Grad näbe däm schöne Schuehuus, wo isch gschützt worde
u i syre Gschycht u syre Subschtanz so vorbiudlech pflegt wird, schtöh uf ere grüene Matte es haub Dotze Profiuschtange. Ja, o dert wird einisch meh profilet! Immer wird überau immer no profilet! Ig weiss nid wies öich geit, mir tuet das mittlerwyle weh. Die schlychendi Zubetonierig vo üsem chlynrümige, chlyne Land, tuet mr persönlech weh. Hie gyts nüme ds profile! Ig persönlich finge, mou, die Matte dert muess me o schütze u pflege, wüäu mi muess ja nid lang nachdänke, für ds wüsse, dass dä Troum vom eigete Huus oder Hüsli i üsem Land muess es Änd ha u zwar sofort. Er isch nid mau globau sinnvou, aber i dr Schwyz mit ere Bevöukerig, wo wachst u wachst, geit me mit öppisem, wo sech ni lat la vrmehre, nid so um, wie mir das immer no mache. I dr Schwyz isch aus angere aus vrdichtets Boue eigentlech mittlerwyle es Vrbräche wie Luft- oder Gwässervrschmutzig. Drum fingeni persönlech dä Pryss o drum sehr grächtfertiget: Wäge dere Umnutzig het im Chlyne öppis schtattgfunge, wo auii drvo profitiere. Eis Huus isch nid boue worde, die Matte oder die Hoschtet, wo’s druuf wär cho, gyts no!
Dänke längt
Wär das nid gärn ghört, muess nume mau chly zahle gah recherchiere u sech überlege, öb mir üs hie gägenüber üsne Ching u gägenüber dr Nachwäut augemein nid müesse schäme.
Es settigs schöns Land so gar zuepfläschterle!
Es geit da gar nid umenes Umdänke. Dänke längt!
|
